A música e o cerebro

Descoñeces a relación entre a música e o teu cerebro? Pois queda, que é máis

interesante do que cres!

Presentámosvos o obradoiro de Eloy, o noso favorito físico-matemático que propón

unha idea curiosísima: que o alumnado de 3º e 4º de ESO expoña o funcionamento do

órgano que coordina todo o noso corpo en relación cunha das artes máis antigas deste

mundo, a música, ao alumnado de 5º e 6º de primaria.

A música, cuarta arte coñecida, non só é unha maneira de transmitir mensaxes, senón

que tamén é unha maneira de transmitir “emocións”. Isto non ocorre grazas a algún

tipo de maxia, é un suceso completamente racional producido polas reaccións

cerebrais.

O cerebro reacciona a distintos estímulos como a harmonía e a multitude de variacións

no son (como a frecuencia e o volume) que se reproducen nas cancións. Grazas a unha

serie de traballos variados comandados polos encargados das actividades, os cativos

poderán coñecer todas estas rexións e funcionamentos do órgano líder do corpo

humano.

Un dos apartados que se investigan neste taller é o do deterioro, ao avanzar a vida, do

oído dos homo sapiens sapiens. Poñen en uso distintos sons que determinan a “idade

auditiva” do suxeito de probas.

Tamén temos que remarcar a existencia dunha maqueta do cerebro, que serve de

ferramenta explicativa de fácil acceso para a comprensión por parte das nenas e nenos

de todo o que rodea a esta actividade. Unha maneira moi visual de aprender.

A maqueta está acompañada por outra sobre o interior do oído, centrada nos “cilios”,

células encargadas da detección do son no oído interno.

Todo o que rodea a actividade proposta polo equipo de Eloy rezuma creatividade, coas

paredes habitualmente brancas cubertas por variedade de debuxos que representan

todos os elementos implicados no proceso auditivo (instrumentos que producen

música, o oído e o cerebro, cada un coas súas partes). Isto axuda a complementar o

arduo traballo dos organizadores desta iniciativa.

Os integrantes do equipo do obradoiro realizan explicacións divididas en grupos sobre

o son e como afecta ao noso cerebro. O primeiro fala sobre a amplitude e lonxitude

das ondas sonoras, utilizando como demostración melodías tocadas en directo nun

piano situado na aula. Empregan unha harpa caseira para ilustrar o comportamento

dos sons interpretando unha peza musical célebre entre os infantes, Baby Shark.

Un segundo grupo continúa pola mesma liña e explica os parámetros do son restantes:

tonalidade, melodía, compás, harmonía, ton, altura, ritmo e tempo.

A continuación, comparten un vídeo informativo con toda a clase onde se explica

brevemente o papel dos oídos, o cerebro e as súas rexións no proceso de audición.

As neuronas non falan, dirían algúns, pero neste obradoiro hai uns espécimes que non

só falan senón que tamén teñen un grande coñecemento da materia. Este alumnado

con disfraces interesantes explican todo o posible realizando coreografías nunca antes

vistas. Isto é acompañado polas maquetas do cerebro e do oído que os membros

encargados do funcionamento do obradoiro van ensinando ás e aos cativos.

Outro grupo explica como a música e os parámetros previamente ditos teñen unha

grande participación na xeración de emocións e sentimentos. A música é interpretada

de maneira subxectiva, noutras palabras, todo o mundo ten a súa propia impresión do

que lle transmite cada peza. Non quere dicir que non existan opinións parecidas ou

que non exista unha tendencia á hora de interpretar as emocións que transmite unha

canción (sería ben raro que alguén sentira tenrura escoitando Highway to hell, de

ACDC, malia que podería suceder).

A derradeira parella enlaza con esta cuestión dunha forma moi natural, ilustrando ás

meniñas e os meniños sobre as múltiples teorías dos nosos antepasados de como e

canto podía chegar a afectar o escoitar unha melodía. Déronse conta, co paso do

tempo, de que a música podía producir dende ledicia ata un sentimento de melancolía

ou nostalxia. Chegaron á confección dos 7 modos gregos, que definían unha serie de

acordes e melodías como líderes dun sentimento que se podía transmitir a través dos

instrumentos.

Por outra banda, a mesma parella explica os beneficios que pode ter a música na xente

con alzhéimer ou demencia, esta práctica denomínase musicoterapia. A maiores,

mencionan uns datos bastante interesantes: a música pode producir dopamina, a

hormona que produce o sentimento de pracer e que axuda a manter un nivel

constante de cortisol (hormona do estrés), actuando nun equilibrio que nos protexe de

querer defenestrarnos.

Despois desta dura tarefa, o auditorio é dividido en grupiños para realizar unhas

actividades sorprendentes:

Unha delas, baseada no último punto, trata os modos gregos, ensinando ao público

que é o que acostuma a transmitir cada un. Despois, teñen que adiviñar en que modo

están compostas as cancións que unha das alumnas de ESO lles toca ao piano.

A continuación, a rapazada trasládase fóra da clase, á marabillosa natureza do Martín

Códax, para facer unha serie de experimentos: dous integrantes do grupo fan un test

de audición co alumnado de primaria, no que deben escoitar uns sons en diferentes

escalas de hercios, explicando así como a idade afecta á perda de audición e á

percepción deste.

Máis tarde, as nenas e nenos desenvolven a súa capacidade creativa facendo o típico

teléfono con vasos e, paralelamente, outro dos grupos encargados do obradoiro

convida os nenos a adiviñar cancións con só uns pequenos segundos. Ao tempo que

outro grupo realiza o xogo das cadeiras musicais.

Por último, os asistentes volven á aula para somerxerse nunha última proba, un test de

emocións. Marcan de xeito individual nunha táboa o que lles transmiten unha serie de

cancións.

Grazas a este obradoiro, os rapaces e rapazas poden aprender como se relaciona a

música co cerebro e, tal vez, a próxima vez que escoiten unha melodía intenten

analizar sobre que modo grego está composta!